Ni nani aliyempa Imam Ali (AS) cheo cha “Amirul-Mu’minin”?

Kwa mujibu wa Shirika la Kimataifa la Habari la Ahlul-Bayt (AS) -ABNA- Katika riwaya za Kishia, cheo cha “Amirul-Mu’minin” (Kiongozi wa Waumini) kinaelezwa kuwa kimetokana na amri ya Mwenyezi Mungu na kinaashiria nafasi ya pekee ya Imam Ali (AS). Kwa mujibu wa riwaya hizo, kabla ya cheo hicho kutangazwa rasmi miongoni mwa watu, tayari kilikuwa kinatambulika katika ulimwengu wa Malaika. Mtume Muhammad (SAWW) pia alisisitiza kuwa cheo hicho ni maalumu kwa Imam Ali (AS).

Sayyid Ibn Tawus, katika kitabu chake Al-Yaqin, amenukuu riwaya kutoka kwa Hudhayfah inayoeleza kuwa Malaika Jibril (AS), akiwa katika sura ya mtu aliyeitwa Dihyah Al-Kalbi, alimsalimia Imam Ali (AS) kwa cheo cha “Amirul-Mu’minin”. Riwaya nyingine pia zinahusisha cheo hicho na ukhalifa wa Mtume, Wilaya na tukio la Ghadir.

1. Salamu za Malaika Jibril (AS) kwa Imam Ali (AS)

Kwa mujibu wa riwaya ya Hudhayfah katika kitabu Al-Yaqin, Mtume Muhammad (SAW) alikuwa amekataza baadhi ya watu kuingia nyumbani kwake wakati Dihyah Al-Kalbi alipokuwepo.

Hudhayfah anasimulia kuwa siku moja alikwenda kumtembelea Mtume (SAW), lakini alipomwona Dihyah akiwa pamoja na Mtume, aliamua kurejea. Akiwa njiani, alikutana na Imam Ali (AS) na kumweleza yaliyotokea. Imam Ali (AS) akamwomba waongozane kurudi nyumbani kwa Mtume.

Walipoingia ndani, Hudhayfah alimsikia Dihyah Al-Kalbi akimwambia Imam Ali (AS):

«السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَکَاتُهُ»

Maana yake: “Amani iwe juu yako, ewe Amirul-Mu’minin, pamoja na rehema na baraka za Mwenyezi Mungu.”

Baadaye, Dihyah alimwomba Imam Ali (AS) aweke kichwa cha Mtume (SAWW), aliyekuwa amelala, kwenye mapaja yake kwa sababu aliona kuwa Imam Ali ndiye anayestahili zaidi kufanya hivyo.

Mtume (SAWW) alipoamka, alieleza kuwa mtu huyo hakuwa Dihyah Al-Kalbi, bali alikuwa Malaika Jibril (AS). Alifafanua kuwa kabla watu wa ardhini hawajaanza kumwita Imam Ali kwa cheo cha Amirul-Mu’minin, Malaika wa Mwenyezi Mungu na wakazi wa mbinguni walikuwa tayari wakimtambua kwa jina hilo.

Pia alieleza kuhusu amri ya Mwenyezi Mungu ya kutangaza hadhi hiyo kwa watu.

Riwaya hii inahusisha cheo cha Amirul-Mu’minin na utambuzi wa mbinguni kuhusu nafasi ya Imam Ali (AS).

(Rejea: Al-Yaqin, uk. 384–387).

2. Msisitizo wa Mtume (SAWW) kuhusu upekee wa cheo cha Amirul-Mu’minin kwa Imam Ali (AS)

Riwaya nyingine iliyonukuliwa na Sayyid Ibn Tawus katika kitabu Al-Yaqin inasisitiza kuwa cheo hiki ni maalumu kwa Imam Ali (AS).

Kwa mujibu wa riwaya hiyo, Mtume Muhammad (SAW) aliwaamuru baadhi ya Maswahaba kwenda kumtembelea Imam Ali (AS) na kumsalimia kwa kumwita “Amirul-Mu’minin”.

Abubakar, Umar na Uthman waliuliza kama agizo hilo lilitoka kwa Mwenyezi Mungu au kwa Mtume (SAW). Mtume akawajibu kuwa lilitoka kwa Mwenyezi Mungu na Mtume Wake.

Walikwenda kwa Imam Ali (AS) na kumsalimia kwa cheo hicho. Baadaye, Mtume (SAW) alimuuliza Imam Ali jinsi walivyomsalimia. Baada ya kupata jibu, alisema:

«إِنَّ هَذَا اسْمٌ نَحَلَهُ اللَّهُ عَلِیًّا عَلَیْهِ السَّلَامُ، لَیْسَ هُوَ إِلَّا لَهُ».

Maana yake:

“Kwa hakika, hili ni jina ambalo Mwenyezi Mungu amempa Ali (AS), na hakuna mwingine anayestahili jina hilo isipokuwa yeye.”

Katika riwaya hii, cheo cha Amirul-Mu’minin hakielezwi kama salamu ya heshima tu, bali ni jina lenye asili ya kimungu na lililotengwa kwa ajili ya Imam Ali (AS).

(Rejea: Al-Yaqin, uk. 312).

3. Amirul-Mu’minin katika agano la Mwenyezi Mungu: Uhusiano wa cheo hicho na ukhalifa na uongozi

Riwaya nyingine inayohusishwa na Mtume Muhammad (SAW) inaeleza kuhusu safari ya Mi’raj na mazungumzo yake na Mwenyezi Mungu.

Mtume (SAW) anasimulia:

“Nilipopandishwa mbinguni katika usiku wa Mi’raj, nilipita kutoka mbingu moja hadi nyingine mpaka nilipofika Sidratul-Muntaha. Nilisimama mbele ya Mola wangu Mtukufu.

Mwenyezi Mungu akaniambia: ‘Ewe Muhammad! Nimewajaribu viumbe Wangu. Ni nani miongoni mwao uliyemwona kuwa mtiifu zaidi Kwangu?’

Nikajibu: ‘Ewe Mola wangu, ni Ali.’

Mwenyezi Mungu akasema: ‘Umesema kweli, ewe Muhammad! Je, umemchagua mtu wa kuwa khalifa wako, atakayetekeleza majukumu yako na kuwafundisha waja Wangu yale wasiyoyajua kuhusu Kitabu Changu?’

Nikajibu: ‘Ewe Mola wangu, Wewe ndiye unichagulie, kwa sababu chaguo Lako ndilo chaguo langu.’

Mwenyezi Mungu akasema: ‘Nimemchagua Ali kwa ajili yako. Basi mfanye kuwa khalifa na wasii wako. Nimempa elimu Yangu na subira Yangu. Kwa hakika, yeye ndiye Amirul-Mu’minin. Ni cheo ambacho hakuna aliyekifikia kabla yake, wala hatakifikia yeyote baada yake.’”

(Rejea: Manaqib Al-Khwarizmi, uk. 304).

Riwaya hii inamtambulisha Imam Ali (AS) kuwa ni bendera ya uongofu, kiongozi wa watiifu wa Mwenyezi Mungu na nuru ya mawalii Wake. Pia inaunganisha kumpenda Imam Ali (AS) na kumpenda Mwenyezi Mungu, na kumchukia Imam Ali (AS) na kumchukia Mwenyezi Mungu.

Aidha, inazungumzia mitihani na changamoto maalumu ambazo Imam Ali (AS) angekabiliana nazo.

Kwa hiyo, riwaya hii inaweka cheo cha Amirul-Mu’minin katika muktadha wa uteuzi wa Mwenyezi Mungu, uwasi na uongozi wa kidini.

4. Ghadir: Kutangazwa hadharani kwa Wilaya na uongozi wa Waumini

Katika maandishi mengine kuhusu khutba ya Ghadir, Mtume Muhammad (SAW) aliitambulisha Qur'ani Tukufu na Ahlul-Bayt (AS) kuwa ni amana mbili zenye thamani kubwa ambazo hazitatengana mpaka zitakapokutana naye katika Hodhi ya Kawthar.

Kisha akasema kuhusu Imam Ali (AS):

«إِنَّهُ لَیْسَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ غَیْرُ أَخِی، وَلَا تَحِلُّ إِمْرَةُ الْمُؤْمِنِینَ لِأَحَدٍ بَعْدِی غَیْرُهُ».

Maana yake:

“Kwa hakika, hakuna Amirul-Mu’minin isipokuwa ndugu yangu, na baada yangu, hakuna mwingine anayestahili kuwa kiongozi wa Waumini isipokuwa yeye.”

Katika mwendelezo wa khutba hiyo, Mtume (SAW) aliinua mkono wa Imam Ali (AS) na kumtambulisha kuwa ndugu yake, wasii wake, mhifadhi wa elimu yake na khalifa wake miongoni mwa Waumini.

Kwa mujibu wa riwaya hii, majukumu ya Imam Ali (AS) yalijumuisha:

• Kufafanua na kutafsiri Qur'ani baada ya Mtume (SAW).

• Kutekeleza yale yanayomridhisha Mwenyezi Mungu.

• Kuwaongoza watu katika kumtii Mwenyezi Mungu.

• Kuwazuia watu dhidi ya maasi.

• Kuwaongoza Waumini katika njia ya haki.

Pia Imam Ali (AS) alitajwa kuwa kiongozi wa uongofu, huku kukiwa na rejea ya kupambana na makundi ya Nakithin, Qasitin na Mariqin kwa amri ya Mwenyezi Mungu.

Khutba hiyo inaendelea kwa dua kuhusu kumpenda au kumchukia Imam Ali (AS), pamoja na kusisitiza haki yake.

Riwaya hii inahusisha cheo cha Amirul-Mu’minin na kutangazwa hadharani kwa Wilaya na ukhalifa wa Imam Ali (AS) katika tukio la Ghadir.

(Rejea: Al-Yaqin, Sayyid Ibn Tawus, uk. 352).

Hitimisho

Kwa mujibu wa riwaya hizi za Kishia:

• Katika riwaya ya Hudhayfah, Malaika Jibril (AS) ndiye aliyemtumia Imam Ali (AS) cheo cha Amirul-Mu’minin.

• Katika riwaya nyingine, Mtume Muhammad (SAW) aliwaamuru Maswahaba kumsalimia Imam Ali kwa cheo hicho.

• Katika riwaya ya Ghadir, cheo hicho kimehusishwa na kutangazwa kwa Wilaya na ukhalifa wa Imam Ali (AS).

Kwa ujumla, riwaya hizi zinaeleza nafasi ya Imam Ali (AS) katika mapokeo ya Kishia na kuhusisha cheo cha Amirul-Mu’minin na hadhi yake ya kidini na Wilaya yake.

(Rejea: Irshad Al-Qulub, Juzuu ya 2, uk. 185–198).

Marejeo

1. Irshad Al-Qulub, Al-Daylami, Al-Hasan bin Abi Al-Hasan Muhammad, tahakiki ya Sayyid Hashim Al-Milani, Juzuu ya 2.

2. Al-Manaqib, Al-Khwarizmi, Muwaffaq bin Ahmad, tahakiki ya Malik Mahmudi, Taasisi ya Uchapishaji wa Kiislamu, chapa ya pili, 1411 Hijria.

3. Al-Yaqin, Sayyid Ibn Tawus.

Imeandikwa na: Tahereh Nadimi Tehrani, mtafiti na mchambuzi.